حسن حسن زاده آملى
429
هزار و يك كلمه (فارسى)
كلمهء 289 قال امير المؤمنين الامام على عليه السلام : « ما أعظم سعادة من بوشر قلبه ببرد اليقين » ترجمه : چه سعادت بزرگى يافته آنكس كه قلبش مباشر با برد يقين و اطمينان به خداى سبحان است . شرح : برد يقين اشاره است به كمال اطمينان خاطر انسان به الطاف بىحدّ و نعم بىشمار خدا در عالم آخرت . يا اشاره است به حال استقرار نفس سالك و وصول به مقام شهود كه پس از حرارت شوق و حركت و التهاب طلب كه موجب عطش شديد عارف گردد ، مقام وصال به منزلت آب سرد و شيرين براى تشنگان وادى عشق است . و عارفان از اين كلام حضرت اصطلاح برد اليقين را بعد از « علم اليقين و عين اليقين و حق اليقين » براى شهود كامل وضع كردهاند . ( كلمهء 6 مقاله هشتم ده مقاله در حكمت عملى يا اخلاق مرتضوى تأليف جناب استادم حكيم الهى قمشهاى قدس سرّه الشريف ) . كلمهء 290 تحوّل و تغيّر ذات شيء ، موجب تفرقه و گسيختگى همه تار و پود اعضاء و جوارح آن شىء است ، به خصوص مركّبات كه از طبايع متضاده صورت مىيابند و جمال و زيبايى هرچيز به حفظ صورت و وحدت اوست . اين مطلب نياز به اقامه بيّنه و برهان ندارد . و چون به براهين حركت در طبيعت جوهر ذات شىء در حركت و تحوّل و تغيّر است و از آغاز تا انجام ثبات دارد و زيبايى و وحدت صنعش محفوظ است ، لاجرم آن را حافظى غير صورت طبيعى مادّيش مىباشد ، و آن حافظ فوق او و قاهر بر اوست و لابد از عالم مفارقات از ماده خواهد بود . به بيان ديگر : تمام حركات طبيعى بر مبانى تناسب هندسى و رياضىاند و هر